Wat is er intelligent aan A.I. (Artificial Intelligence)?

Inleiding

In dit artikel bespreek ik de huidige hype van “artificial intelligence”.

Laat ik beginnen bij de naam: die suggereert -naast de suggestie van ‘intelligentie’ bij veel mensen iets ongrijpbaars, iets bijna buitenaards.

Maar A.I. is noch intelligent noch buitenaards.

Zelf vertaal ik de letters A.I. als afkorting van ‘artificial ignorance’, kunstmatige onwetendheid.  Volgens mij ligt die  ‘vertaling’ dichter bij de waarheid.

Het is de combinatie van hoop en verwachting (bij met name beleggers! ) die A.I. tot hype hebben doen verworden. Het ziet ernaar uit dat A.I. de ‘opvolger’ is van de ‘dot.com -hype’ uit de jaren 1997-2000.

Ik zal, voor het gemak, in dit artikel de afkorting A.I. blijven gebruiken.

Wat is A.I. ?

Artificial staat voor: kunstmatig, door de mens gemaakt. Kunststoffen zijn door de mens gemaakt, ze komen niet in de natuur voor. Kunstmatig is dus het tegenovergestelde van natuurlijk.

Intelligence: binnen A.I. gaat het hier slechts om data (gegevens) die verwerkt wordt door computers. Daar is niets intelligents aan.

Het is de aloude computerwijsheid: onzin erin = onzin eruit.

Meer technisch geformuleerd is de conclusie die al snel kan worden getrokken dat er niets nieuws is; er is niets veranderd dan alleen de proces-snelheid. Simpel gezegd: de tijd die een computer nodig heeft om een set data te verwerken is vele malen korter geworden. Wat nu in milliseconden gedaan wordt nam 20 jaar geleden uren en uren in beslag en was dus praktisch niet toepasbaar.

 Er is dus eigenlijk niets nieuws onder de zon: de enorme snelheidstoename in gegevensverwerking van computers heeft toepassingen mgelijk gemaakt die men A.I. is gaan noemen.

Toepassingen

Platforms zoals ChatGPT, Grok e.d. maken gebruik van die verhoogde verwerkingssnelheid van reeds bestaande informatie. Enerzijds zoeken dergelijke platforms razendsnel gegevens bij elkaar. Anderzijds zijn deze platforms in staat te ‘leren’ hoe zinnen in een bepaalde taal opgebouwd zijn. Weliswaar niet in grammaticaal opzicht, maar A.I. weet wel welke woordcombinaties vaak voorkomen. Als gevraagd wordt om bepaalde informatie, wordt door A.I. vaak bestaande tekst volledig gekopieerd. Soms wordt tekst uit diverse bronnen gecombineerd.

Bedenk dat A.I. dit doet zonder eigen kennis of beoordelingsvermogen! A.I. beschikt dus niet over originaliteit. Dat lijkt soms wel zo, maar besef dat je altijd te maken hebt met een combinatie van bestaande data. Als het gaat om een combinatie die wij niet (her)kennen, denken wij al snel dat de informatie origineel is, terwijl de gegeven informatie slechts een aanvulling is op onze eigen incomplete kennis en informatie.

A.I. is dus in staat om zeer geloofwaardige verhalen of verhandelingen te produceren, zonder dat er maar een kern van waarheid of juistheid in hoeft te zitten.

Risico’s

Het is nog maar enkele jaren geleden dat docenten en professoren geconfronteerd werden met scripties, opdrachten en andere werkstukken die door studenten als authentiek werden aangeboden,

maar die in werkelijkheid door A.I. gegenereerd waren.

Inmiddels heeft een groot deel van het onderwijs dit risico inmiddels onderkend.

Er zijn diverse  methoden ontwikkeld om te controleren of tekst door A.I. geschreven en/of bewerkt is. Die controle vindt ook plaats, grappig genoeg, door A.I. programmering.

Dit neemt niet weg dat er (meestal via het internet) meer en meer A.I. gegenereerde informatie beschikbaar komt.

Deze informatie heeft vaak een bias om een bepaald standpunt of boodschap over te brengen. Zoals gezegd, deze teksten kunnen zeer geloofwaardig zijn, maar bevatten dan puur nepnieuws.

Dit kont omdat (ook) de (gratis) A.I. programmas, commerciële doeleinden hebben en de eigenaar van zo’n programma wil dus een bepaalde doelgroep bereiken, waardoor de bias er vanzelf insluipt.

Verzwegen

Graag wil ik nog wijzen op een aspect van A.I. waarover in ‘de media’ nooit iets word gezegd:

De benodigde energie (in de ruimste zin des woords) die datacenters met hun duizenden snelle computers verbruiken om hun niet-zo-intelligente werk te kunnen doen is gigantisch.

Megawatts aan elektriciteit, miljoenen liters koelwater en duizenden vierkante meters terrein worden zonder blikken of blozen beschikbaar gemaakt, terwijl u thuis de wasmachine in daluren moet laten draaien, ledlampen moet installeren en de verwarming een graadje lager moet zetten om energie te besparen….en geen plaats (vergunningen) is om woningen te bouwen…

Angst

Vaak wordt het schrikbeeld geuit dat “A.I. straks alles overneemt”…

Ik denk dat bovenstaand het inmiddels wel duidelijk heeft gemaakt dat A.I. slechts een zeepbel is.

Persoonlijk geloof ik niet dat A.I. straks ‘alles’ overneemt en wij werkloos zullen zijn, of doemscenario’s van dergelijke strekking. Om dit uit te leggen, te verhelderen en te illustreren neem ik u graag mee in een kort historisch overzicht. Laten we even door de geschiedenis lopen.

19e eeuw, stoomtijdperk.

In de 19e eeuw kwamen de stoommachines op en daarmee onder andere industriële weverijen.

Dit betekende het einde voor het werk van kleinschalige thuiswevers. Zij werden weggeconcurreerd en verloren hun werk en inkomen. Maar…er waren ook mensen nodig om de weverijen te bemannen: aan de weefgetouwen, het aanvoeren van garens, halfproducten afvoeren enzovoorts.

En ook moesten de stoommachines, weefgetouwen en fabrieksgebouwen bedacht en gebouwd worden alsmede de materialen die ervoor nodig waren.

Daarnaast draaiden de stoommachines op kolen, die gedolven en getransporteerd moesten worden. Er ontstond dus een hele nieuwe klasse en veelheid aan banen.

20e eeuw, uitvinding van de computer.

Het doemscenario luidde dat “de computer” alles zou overnemen. We weten allemaal wat er werkelijk gebeurd is: nooit zijn er zoveel mensen aan het ‘werk’ geweest. De computer maakte het mogelijk allerlei informatie met eindeloos veel mensen te delen, die daar dan allemaal op “moesten” reageren en voilà, wat eerst bekeken en beslist werd door 2 á 3 mensen, wordt nu gedeeld met veel grotere aantallen. Die er allemaal iets van vinden…enzovoorts, enzovoorts.

Daarnaast was er het ontstaan van een heuse ‘computerindustrie’, die in hardware (computer, beeldschermen, printers, kabels etc. ) alsmede in software (programma’s) moest voorzien.

Wederom, een hausse aan nieuwe banen, die het verlies van ‘oude’ banen ruim overtrof.

Internet, 1969

En ondertussen ontstond (oorsprong in 1969) het internet.

Grootschalig computerbezit deed de vraag naar onderlinge (computer) verbindingen stijgen en de dot.com zeepbel was geboren. Allerlei tech-bedrijven vielen over elkaar heen om maar te laten zien dat zij de beste faciliteiten daarvoor boden. Natuurlijk was de vraag naar die faciliteiten er wel, maar helaas overtrof het aanbod de vraag; die was toch relatief eindig. Veel ‘dot.com bedrijven’ ging met grote schulden failliet omdat het aanbod de vraag overtrof. Denk aan bijvoorbeeld aan Worldonline

 Belangrijk is ook om je  te realiseren dat dit alles gebeurde in een periode van bevolkingsgroei.

De toename van werkgelegenheid was dus zowel in absolute- als relatieve aantallen realiteit.

En tja, e.e.a. ging natuurlijk ten koste van het werk van typistes, kantoorbodes enzovoorts.

Toepassingen

Er zijn zeker goede toepassingen denkbaar voor A.I.

Ik denk bijvoorbeeld aan het inlezen van formulieren. Tot recent moesten formulieren precies in elk hokje op de goede manier worden ingevuld.  Met A.I. kan vrije (geschreven) tekst ‘gelezen’ worden, en naar behoefte gecategoriseerd.

Ook kan gedacht worden aan artsen die een gesprek met de patiënt opneemt om vervolgens m.b.v. A.I. een verslag te laten schrijven.

Dit zijn prima toepassingen van A.I., zolang de mens de tekst maar naleest om vast te stellen dat er geen onzin is geproduceerd.

Zijsprong

Ik permiteer me hier nog een zijsprong: Herinnert u zich nog dat de introductie van de computer kwam met de belofte van een papierloos kantoor??

…..Tot de goedkope inktjetprinter werd uitgevonden en nagenoeg elk kantoor en ieder huishouden er uiteindelijk eentje had staan en gebruikte. Er is nog nooit zoveel gedrukt in de geschiedenis van de mensheid….

Tenslotte

We zien dus, aan de hand van bovenstaande voorbeelden, dat voorspellingen van (zogenaamde) experts de plank vaak (meestal?) hebben misgeslagen. Dit komt volgens mij door de ‘tunnelvisie’ van deze experts: zij concentreren zich op hun expertise, maar vergeten vaak die expertise vervolgens te plaatsen in de dynamiek van de totale maatschappij.

Conclusie

Ik zie geen enkele aanleiding om te denken dat ‘A.I. -experts’ het nu wel bij het rechte eind zouden hebben. 

Vrees de opkomst van A.I. niet. Zie het voor wat het is en gebruik het voor wat het kan.

Roelant

December 2025